Η καρδιά είναι ένας μυς που πλαισιώνεται από αιμοφόρα αγγεία, τις στεφανιαίες αρτηρίες. Οι αρτηρίες αυτές αιματώνουν και τρέφουν με οξυγόνο το μυοκάρδιο. Οποιαδήποτε βλάβη σε στεφανιαίο αγγείο παρεμποδίζει τη φυσιολογική λειτουργία της καρδιάς.

Η αριστερή και η δεξιά στεφανιαία αρτηρία εκφύονται από το αρχικό τμήμα της ανιούσας αορτής.

Η αριστερή στεφανιαία αρτηρία περιλαμβάνει μεγάλο μέρος των αρτηριών και των κλάδων της καρδιάς. Στην αρχή της έχει ένα βραχύ – μικρό τμήμα, το στέλεχος. Το στέλεχος διχάζεται σε δύο κλάδους, τον πρόσθιο κατιών κλάδο και την περισπωμένη αρτηρία.

Ένα ποσοστό των ασθενών παρουσιάζει μία ανατομική παραλλαγή στην αριστερή στεφανιαία αρτηρία. Αντί ο πρόσθιος κατιών και η περισπωμένη αρτηρία να έχουν κοινή έκφυση από το στέλεχος αυτές εκφύονται ξεχωριστά, δηλαδή το αρχικό τους τμήμα ξεκινάει από την αορτή. Αυτή η παραλλαγή δε δημιουργεί κανένα πρόβλημα στη φυσιολογική αιμάτωση του μυοκαρδίου και δεν πρέπει να ανησυχεί τους ασθενείς.

Από τον πρόσθιο κατιόντα εκφύονται οι διαγώνιοι κλάδοι. Η περισπωμένη αρτηρία χορηγεί τους επιχείλιους κλάδους και αιματώνει το ανάλογο τοίχωμα της καρδιάς. Η δεξιά στεφανιαία αρτηρία διχάζεται στον οπίσθιο κατιών και τον οπισθοπλάγιο κλάδο.

Όσο μεγαλύτερη έκταση αιματώνει ένα αγγείο στο μυοκάρδιο τόσο πιο σημαντικό είναι. Συνήθως αυτό το αγγείο ονομάζεται «κυρίαρχο». Σε κάποιες περιπτώσεις υπάρχει «μεικτή κυριαρχία», δηλαδή δύο αγγεία είναι εξίσου σημαντικά στην αιμάτωση του μυοκαρδίου.

Όπως είναι φανερό η αιμάτωση της καρδιάς εξαρτάται άμεσα από την καλή υγεία των αρτηριών και των κλάδων της.

ΣΤΕΦΑΝΙΑΙΑ ΝΟΣΟΣ

Στεφανιαία νόσο έχει ένας ασθενής όταν παρουσιάζει στένωση σε μία ή περισσότερες από τις αρτηρίες και τους κλάδους της καρδιάς.

Ένα αγγείο παρουσιάζει στένωση όταν το εύρος του αυλού του είναι μικρότερο σε κάποια τμήματα σε σύγκριση με το αρχικό εύρος. Σπάνια υπάρχει στένωση σε όλο το αγγείο. Συνήθως οι στενώσεις είναι τμηματικές κατά μήκος του αγγείου και έτσι μπορεί εκτιμηθεί η στένωση σε σύγκριση με το φυσιολογικό – το αρχικό εύρος.

Η στένωση των αγγείων δημιουργείται από αθηρωματικό υλικό που προσκολλάται με τη πάροδο του χρόνου στα τοιχώματα. Το αθηρωματικό υλικό σταδιακά σκληραίνει και δημιουργεί αθηρωματική πλάκα στο εσωτερικό μέρος των αγγείων, μικραίνοντας το εύρος του αυλού τους. Πολλές φορές πάνω στην αθηρωματική πλάκα προσκολλάται και ασβέστιο με αποτέλεσμα τη σκλήρυνσή της (επασβεστωμένη αθηρωματική πλάκα).

Το αγγείο με αθηρωματική πλάκα έχει περιορισμένη ροή αίματος ανάλογη της στένωσής του. Όταν ο καρδιακός μυς δεν αιματώνεται επαρκώς προκαλείται ισχαιμία, δηλαδή ελάττωση της κυκλοφορίας του αίματος σε συγκριμένα τμήματα της καρδιάς.

Συμπτώματα

  • Η στηθάγχη
    είναι το σύνηθες σύμπτωμα της στεφανιαίας νόσου που περιγράφεται ως πόνος στο στήθος, δυσφορία, σφίξιμο, κάψιμο ή πίεση στην περιοχή του θώρακα. Ο πόνος από τη στηθάγχη εμφανίζεται κατά τη διάρκεια σωματική δραστηριότητας και υποχωρεί μετά από ξεκούραση του ασθενούς. Πολλές φορές κατά τη διάρκεια της σωματικής άσκησης υπάρχει αρρυθμία, δηλαδή διαταραχή του φυσιολογικού ρυθμού της καρδιάς, λόγω της ανεπαρκούς αιμάτωσής του μυοκαρδίου. Η στηθάγχη εκτός από το θώρακα μπορεί να αντανακλά και στα χέρια (ιδίως στο αριστερό άνω άκρο), οπισθοστερνικά ή στο επιγάστριο. Σε πολύ έντονα συμπτώματα στηθάγχης ο ασθενής μπορεί να αναφέρει ακόμα έμετο ή ναυτία.

Στην ασταθή στηθάγχη ο πόνος εμφανίζεται σε συνθήκες ηρεμίας ή ελάχιστης κόπωσης και χρήζει άμεσης διάγνωσης και αντιμετώπισης για την αποφυγή εμφράγματος.

ΑΙΤΙΑ ΣΤΕΦΑΝΙΑΙΑΣ ΝΟΣΟΥ

  • Αρτηριακή υπέρταση
  • Σακχαρώδης διαβήτης
  • Υπερλιπιδαιμία
  • Κάπνισμα
  • Παχυσαρκία
  • Κληρονομικότητα
  • Έλλειψη φυσικής άσκησης
  • Κατάχρηση αλκοόλ
  • Χρόνια νεφρική ανεπάρκεια
  • Άγχος

ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΣΤΕΦΑΝΙΑΙΑΣ ΝΟΣΟΥ

Η διάγνωση της στεφανιαίας νόσου γίνεται με:

  • Ηλεκτροκαρδιογράφημα, στο οποίο μπορούν να καταγραφούν σημεία ισχαιμίας.
  • Δοκιμασία κόπωσης σε κυλιόμενο τάπητα, όπου ο ασθενής προχωράει με σταδιακά ανοδική κλίση σε ένα στάσιμο διάδρομο γυμναστικής, καθώς ο καρδιολόγος καταγράφει τις πιέσεις της καρδιάς τους.
  • Σπινθηρογράφημα μυοκαρδίου με θάλιο, που είναι δοκιμασία κόπωσης με χρήση φαρμάκου. Ο ασθενής περπατάει σε κυλιόμενο τάπητα και κατόπιν του χορηγείται φάρμακο για να ελεγχθεί η αιμάτωση του μυοκαρδίου. Σε ασθενείς με κινητικά προβλήματα πραγματοποιείται φαρμακευτική κόπωση με ενδοφλέβια χορήγηση ειδικού φαρμάκου (διπυριδαμόλη).
  • Υπερηχογράφημα καρδιάς, με το οποίο ο καρδιολόγος μετράει το κλάσμα εξώθησης, τη συστολική λειτουργία της αριστερής κοιλίας και τυχόν υποκινησίες – ακινησίες στα τοιχώματα της καρδιάς, ευρήματα που δείχνουν πιθανή μη καλή αιμάτωση του μυοκαρδίου.

Στεφανιογραφία, που είναι η πιο σίγουρη και λεπτομερής μέθοδος για την ανάδειξη στενώσεων στα στεφανιαία αγγεία. Η στεφανιογραφία διενεργείται από εξειδικευμένο επεμβατικό καρδιολόγο και με τον ασθενή να έχει τις αισθήσεις του καθ’ όλη τη διάρκεια της εξέτασης. Μετά από χρήση τοπικής αναισθησίας στο σημείο προσπέλασης του καθετήρα, συνήθως μέσω κερκιδικής αρτηρίας (σπάνια πλέον χρησιμοποιείται η μηριαία προσπέλαση), προωθείται καθετήρας στα στεφανιαία αγγεία και γίνεται έγχυση σκιαγραφικού φαρμάκου και καταγραφή των στενώσεων στην αριστερή και τη δεξιά στεφανιαία αρτηρία. Η κλασική στεφανιογραφία μπορεί να αναδείξει το ακριβές ποσοστό της στένωσης των στεφανιαίων αγγείων.

Εφόσον η στεφανιογραφία παρουσιάσει στενώσεις στα στεφανιαία αγγεία, γίνεται εκτίμηση των αποτελεσμάτων από τον επεμβατικό καρδιολόγο και τον καρδιοχειρουργό. Με στόχο την πληρέστερη αιμάτωση της καρδιάς του ασθενούς, επιλέγεται η θεραπεία της αγγειοπλαστικής ή του ανοιχτού χειρουργείου καρδιάς και ενημερώνονται άμεσα ο ασθενής και οι συνοδοί του.

Αξίζει να σημειωθεί πως η στένωση στο στέλεχος χρήζει άμεσης αντιμετώπισης καθώς αυτομάτως δημιουργεί χαμηλή ροή σε δύο κύριες αρτηρίες, στον πρόσθιο κατιών κλάδο και στην περισπωμένη αρτηρία και κατ’ επέκταση και στους δευτερεύοντες κλάδους των αρτηριών αυτών, δηλαδή στο μεγαλύτερο μέρος της καρδιάς.

Εφόσον επιλεχθεί η χειρουργική αποκατάσταση των στενώσεων στα στεφανιαία αγγεία, ο ασθενής υποβάλλεται σε συμπληρωματικές εξετάσεις όπως κλινική εξέταση από καρδιολόγο εξειδικευμένο στην παρακολούθηση καρδιοχειρουργικών περιστατικών, υπερηχογράφημα καρδιάς, έγχρωμο triplex καρωτίδων αρτηριών και συμπληρωματικές εξετάσεις αίματος.

Οι συγγενείς του ασθενούς ενημερώνονται για τον απαιτούμενο αριθμό φιαλών αίματος πριν τη διενέργεια του χειρουργείου και φροντίζουν για την παρακαταθήκη αυτών.

ΑΟΡΤΟΣΤΕΦΑΝΙΑΙΑ ΠΑΡΑΚΑΜΨΗ

Ο καρδιοχειρουργός χρησιμοποιώντας μοσχεύματα (τις έσω θωρακικές αρτηρίες και φλεβικά μοσχεύματα από τα κάτω άκρα) παρακάμπτει τα σημεία της στένωσης. Το ένα άκρο του μοσχεύματος συρράφεται στην αορτή και το άλλο αναστομώνεται στο αμέσως επόμενο σημείο από τη στένωση, που ο καρδιοχειρουργός κρίνει κατάλληλο για την πληρέστερη αιμάτωση του μυοκαρδίου του ασθενούς.

Το ανοιχτό χειρουργείο καρδιάς γίνεται με χρήση γενικής αναισθησίας. Συνήθως χρησιμοποιείται και εξωσωματική κυκλοφορία. Το μηχάνημα της εξωσωματικής κυκλοφορίας επιτελεί τις λειτουργίες της καρδιάς και των πνευμόνων. Κατά τη διάρκεια της επέμβασης το αίμα εκτρέπεται στο μηχάνημα της εξωσωματικής κυκλοφορίας, όπου οξυγονώνεται και επιστρέφει εκ νέου στο σώμα του ασθενούς τροφοδοτώντας τον εγκέφαλο και το σώμα.

Υπάρχουν περιπτώσεις που δε χρειάζεται να χρησιμοποιηθεί εξωσωματική κυκλοφορία και οι αορτοστεφανιαίες παρακάμψεις διενεργούνται με πάλλουσα καρδιά. Στην τεχνική αυτή χρησιμοποιείται ειδικός χειρουργικός εξοπλισμός που κρατάει ακινητοποιημένα τμήματα της καρδιάς, δίνοντας τη δυνατότητα στον καρδιοχειρουργό να πραγματοποιήσει την αορτοστεφανιαία παράκαμψη ενώ η καρδιά πάλλεται.

Η αορτοστεφανιαία παράκαμψη, το γνωστό σε όλους μπάι πας (bypass), αποτελεί επέμβαση ρουτίνας και οι ασθενείς επιστρέφουν στο σπίτι τους μετά από εξαήμερη νοσηλεία.

Αφήστε μια απάντηση